ميمند نمود همت مردان و زنان ايراني

روستاي صخره‌اي و دستكنده ميمند نمود همت مردان و زنان ايراني است كه با سرپنجه‌هاي خود اثري جاودان برجاي گذاشته‌اند. مردان و زنان اين مرز و بوم بر پيكره كوه نقش زيبايي از زندگي به تصوير كشيده و مامني در نهايت سادگي براي خود و خانواده‌اشان ساخته‌اند. روستاي صخره‌اي و دستكنده ميمند در ‪ ۳۶‬كيلومتري شرق شهربابک با ‪ ۴۰۰‬خانه حفر شده در دل كوه واقع است. اين مجموعه بي‌نظير با ‪ ۵۰‬هكتار وسعت داراي خانه‌هاي دستكنده، حمام، مدرسه، مسجد و حسينيه بوده ويكي از باستاني‌ترين و باشكوه‌ترين سكونتگاههاي بشري در ايران و جهان به شمار مي‌رود. بر اساس گفته نظريات ارايه شده، قدمت اين روستا را از روزگاري مي‌دانند كه مهرپرستي آيين ايرانيان بوده و كوه مظهر استقامت، زوال ناپذيري و پايداري، بهترين مكان براي سكني محسوب مي‌شد. هر چند عده‌اي بر اين باورند كه مهرپرستان از غارهايي كه با دست خود در دل كوه مي‌كندند، فقط براي عبادت و دفن مردگان استفاده مي‌كردند و بعدها در پي اضطرار ناشي از آب و هوا و يا عوامل محيطي ديگر، اين غارها مسكن آنان شد.
بر اساس مستندسازي سنگ‌نگاره‌هاي موجود در جوار اين روستا كه بيشتر منقوش به نقش شكار است، يك گروه فرانسوي ‪ ۳۵‬سال پيش قدمت ميمند را ‪ ۱۲‬هزار سال تخمين زده‌اند. ساكنان ميمند از راه كشاورزي و دامداري اقتصاد خود و خانواده‌شان را تامين مي‌كنند. آب و هواي ميمند از نوع معتدل كوهستاني بوده و داراي زمستانهاي سرد و تابستانهاي معتدل مي‌باشد و از اين رو طبيعت اطراف آن همواره پوشيده از بوته‌هايي چون بنه يا پسته وحشي و بادام كوهي است در ميمند بوته‌هاي خودروي زيادي از جمله جاز، اسكنبيل، خارشتر، مخلسه، اسفند، ريواس، كنگر، نخود وحشي و قيچ مي‌رويد.
درخت و درختچه‌هاي فراوان و گوناگوني از جمله بادام كوهي، پسته وحشي، زرشک، سنجد، انار، انگور، توت سفيد و سياه، زالزالک، انجير، آلوسياه، زردآلو، هلو، سيب، گلابي، به، نارون چتري، گردو، بيدمشك، سپيدار، صنوبر، عناب، كهكم و گز در اين منطقه وجود دارد. مردم ميمند به گياهان دارويي معتقدند و سعي مي‌كنند كمتر نزد پزشك بروند و با وجود كوههاي سربه فلك كشيده اين منطقه، از جمله گياهان دارويي مانند آويشن سياه، كاكويي، مريم گلي، بومادران، آلاله، زيره، ترنجبين، اطوخودوش، مخلسه، اكليل‌الملك، زوفا، ختمي، انقوزه، بارهنگ، خارخسك، رازيانه، پونه، پرسياوشان، شيرين بيان، خاكشير و شاتره اشاره كرد. لهجه و گويش محلي ميمند خود جلوه‌گاهي از روزگاران گذشته اين مردم است كه هركلام حكايتهاي شگرفي را در خود مي‌پروراند. گويش مردم ميمند هنوز آراينده كلام بعضي از ميمنديان ساكن منطقه و حتي شهرستان شهربابک است. برخي دليل احداث ميمند در دل كوه را ايجاد پناهگاهي امن از شر دشمنان و غارتگران مي‌دانند. امروز تنها تعداد اندكي از كهنسالان با نگريستن به‌اين شاهكار هنري، ايام گذشته را در افكار خود مرور مي‌كنند. اين روستاي تاريخي تنها با همت مسوولان مي‌تواند خاطرات نياكان و مردمان اين ديار را تا ابد زنده نگاه داشته و مانند يك ميراث به جا مانده، به عنوان سرمايه براي مردم اين ديار باقي بماند. مرمت و بازسازي روستاي صخره‌اي ميمند از سوي مسوولان از سال ‪ ۱۳۸۰‬آغاز شده است. هم‌اكنون تعدادي از خانه‌هاي اين روستا با توافق صاحبانشان با تغيير كاربري به رستوران، موزه و مهمانسرا تبديل شده‌اند. سالانه بطور متوسط ‪ ۳۱‬هزار نفر از اين مكان تاريخي بازديد مي‌كنند كه جمع كثيري از آنان را توريستهاي مختلف از مقاط جهان تشكيل مي‌دهد.

فرماندار شهربابک: تخريب بناي تاريخي ميمند تاسف آور است.

"منصور مكي آبادي" روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود: تخريب اين مجموعه تاريخي از طبقات بالايي خانه هاي ميمند آغاز شده است. وي بيان كرد: متاسفانه به دليل فرسايش هاي بادي و آبي و نيز عدم توجه مسوولان ميراث فرهنگي كشور به اين مجموعه عظيم و ديدني تاريخي، امروز شاهد فروپاشي و تخريب اين ميراث گرانبها هستيم. به گفته مكي آبادي، نظارت بر اين دهكده دستكنده از سنگ را به طور مستقيم بر عهده سازمان ميراث فرهنگي كشور مي باشد. وي اعتبارات تخصيص يافته به مرمت، بازسازي و نگهداري اين بنا را بسيار ناچيز دانست و افزود: براي احيا و نگهداري مجموعه اي با اين قدمت و اعتبار مناسب و برنامه ريزي دقيقي مي خواهد. به گفته وي، توجه و برنامه ريزي سازمان ميراث فرهنگي به مجموعه تاريخي و كهن روستاي صخره اي ميمند بسيار اندک و ناچيز است.
فرماندار شهربابک از اختصاص جايزه "ملينا مريكوري" در سال 82 به اين اثر تاريخي خبر داد.
مكي آبادي افزود:متاسفانه به دليل منع قانوني و عدم اعتبارات لازم تاكنون نتوانسته ايم در زمينه مرمت روستاي ميمند اقدامي به عمل بياوريم. وي از تخصيص دو ميليارد و 600 ميليون ريال از محل اعتبارات شهرستاني جهت تامين آب اين روستاي خبر داد. به گفته وي، سالانه تعداد زيادي گردشگر ايراني و خارجي از اين بناي تاريخي ديدن مي كنند.

دوشاب

 

دوشاب یا شیره انگور از محصولاتی است که در گذشته نه چندان دور در این روستا تولید می شد. از آنجا که یکی از فراوانترين ميوه ها در اين روستا انگور بوده به همين علت سالانه مقدار زيادي دوشاب در روستا توليد مي شد كه در گذشته به شهرهاي اطراف صادر ميگرديده است. انگورها را در محلي به نام كارخانه يا (كُرِشخانه) تبديل به دوشاب مي كنند . تعداد اين كارخانه ها در روستا زياد است.  در روي صخره أي از نوع صخره هايي كه خانه هاي ميمند را در آن كنده اند دو چاله در امتداد هم يكي را بالاتر و ديگري را پايين تر مي كنند قطر اين چاله هاي دايره أي شكل به 80 الي 130 سانتي متر مي رسد.عمق چالهْ بالايي به 30 تا 60 سانتي متر و عمق چاله پاييني به 60 الي 120 سانتي متر مي رسد . از كف چالهْ بالايي سوراخي به داخل چالهْ پاييني مي كنند . ابتدا سوراخ را مي گيرند و مقدار زيادي انگور در چالهْ بالايي مي ريزند سپس پاي خود را كاملا شسته و با پاي خود انگور را له مي كنند. پس از له شدن انگور ها سوراخ را باز مي كنند تا آب انگور به چاله پايين برود. در اينجا مقداري خاک مخصوص كه جنس آن از اكسيد آلومينيم است به آب انگور اضافه مي كنند و خوب به هم مي زنند. اين خاک ترشي انگور را از بين مي برد. سپس آب انگور را از اين چاله برداشته و وارد ديگها يا سِطَل هاي بزرگ از جنس مس كه روي اجاق هايي در كنار اين چاله ها قرار دارند، مي ريزند و زير ديگها آتش روشن  مي كنند و جوشاندن آب انگور را از شب تا صبح ادامه مي دهند تا به غلظت هاي مخصوصي برسد بدين ترتيب دوشاب به دست مي آيد.  انگور روستا بقدري زياد بوده كه برخي از اين كارخانه ها براي مدت 40 شبانه روز بطور مداوم كار مي كرده اند. اما  امروزه به علت عدم رسيدگي به باغات و زيانهاي فراواني كه از سيل ديده اند، محصول انگور به مقدار خيلي زيادي كاهش يافته است و درختان مو از بين رفته اند.