یکشنبه نوزدهم خرداد 1387
اماکن عمومی میمند/ مدرسه صخره ای
مدرسهْ قديم روستا كه اكنون به عنوان پايگاه ميراث فرهنگي مورد استفاده قرار مي گيرد، به همان شيوه و طرح واحدهاي مسكوني ساخته شده است. با اين تفاوت كه عرض و عمق كيچه و مسير ورودي آن بيشتر از واحدهاي مسكوني است و در آن پنج كلاس حفر گرديده است. كلاسي كه در امتداد محور اصلي كيچه قرار گرفته، از ساير كلاسها بزرگتر است. به طور كلي هر چه از لبهْ شيب ابتداي كيچه به عمق آن وارد ميشويم ابعاد كلاسها بزرگتر ميشود. اين مسئله ثابت ميكند كه حفاران ميمندي به اين باور سازه أي رسيده بوده اند كه هر چه سقف با توجه به شيب ضخيمتر باشد، امكان وسعت دادن به فضاي زير سقف بيشتر است. از آنجايي كه اين فضا اختصاصاْ براي مدرسه احداث از گسترش يک خانه يا تلفيق يک خانهْ بزرگ با چند خانهْ كوچک درست شده است. طول كيچهْ مدرسه در حدود 18 متر و عرض آن از ابتدا تا انتهاي كيچه از ۵/1 تا 6 متر متغير است. ارتفاع كيچه در انتها كه به ايواني نيمه باز ختم ميشود به 3/3 متر ميرسد. پس از طي نمودن ۵/8 متر از ابتداي كيچه ، فضايي در سمت راست كنده شده است به ابعاد تقريبي 10/2×43/3 متر مربع و ارتفاع تقريبي 2 متر كه از آن به عنوان دفتر مدرسه استفاده ميشده است. روبروي اين دفتر در سمت چپ كيچه، كلاسي به ابعاد تقريبي ۵/3×2۵/2 متر مربع و ارتفاع حدود 2 متر ايجاد شده است. در زير ايوان انتهايي كيچه كه ابعاد آن در حدود 6×60/3 متر مربع و ارتفاع آن به 30/3 متر ميرسد، در سه جانب آن سه كلاس درس ايجاد شده است كه ابعاد كلاس سمت راست ايوان تقريباً ۵/2×4مترمربع و كلاس سمت چپ ايوان 40/3×40/4 متر مربع ميباشد و كلاس انتهايي ايوان كه تا حدودي نظم هندسي به خود گرفته و به مربع نزديک شده است داراي ابعادي در حدود 40/۵×40/5 متر مربع بوده و در انتهاي كلاس طاقچه اي به عمق 7۵ سانتيمتر در ارتفاع يک متري از زمين و به طول 40/۵ متر ايجاد شده است كه تختهْ سياه در آن قرار ميگرفته است. اين كلاس در حال حاضر داراي دو ورودي به عرض 20/1و13/1 متر ميباشد و در ديواره هاي طرفين ورودي هر كدام 3 طاقچه به عمق متوسط 45 سانتيمتر و عرض از 0۵/1 تا 20/1 متر و ارتفاع به طور متوسط 90 سانتيمتر در ارتفاع يک متري ازسطح زمين قرار دارند. در جلوي كيچه، براي مدرسه حياتي به وسيلهْ ديوار سنگ چين ايجاد شده است. سطح اين حياط در حدود ۵ متر بالاتر از جادهْ اصلي روستا قرار دارد و در وسط آن يك تک درخت به نام محلي "تايي" به چشم ميخورد.
یکشنبه پنجم خرداد 1387
اماکن عمومی میمند/ حمام صخره ای
حمام قديمي روستا همچون ساير اجزای معماري صخره ای چون در دل كوه كنده شده است، از نقطه نظر تاريخ، هنر، معماري و باستانشناسي شايان توجه و در خور اهميت است. اين حمام كه در نوع خود بي نظير بوده در زير گذرگاه اصلي روستا (در اوائل مسير) و در كنار رودخانهْ مركزي روستا (رودخانه لاخيس) قرار دارد. جهت ورودي آن به سمت غرب (رو به رودخانه ) است. براي ايجاد اين حمام كه مساحتي در حدود 120 مترمربع دارد، ابتدا دو سالن يا اتاق بزرگ در كوه تراشيده اند و در مراحل بعدي با برپايي ديوارهايي، از سنگ لاشه و ملات ساروج قسمتهاي مختلف حمام از جمله: راهرو ، رختكن ، گرمخانه ، خزينه و بالاخره محلي جهت نظافت را ايجاد كرده اند. حمام از سه قسمت تشكيل شده كه هر كدام فضاهاي مشخص و مستقلي از يكديگرند .اين فضاها عبارتند از:
فضاي ورودي
فضاي سربينه ( رخت كن)
فضاي گرمخانه (صحن حمام)
درب ورودي حمام چوبي بوده و در قسمت غربي آن قرار گرفته است و با يک دالاني به ابعاد متوسط 2×80/4 متر مربع از قسمت شمال شرقي آن به قسمت رخت كن منتهي ميگردد. پلان ورودي حمام تقريباً ذوزنقه ای شكل بوده و ارتفاع كف تا سقف آن به 90/1 متر ميرسد. رختكن متشكل از سه ايوانچه است كه نسبت به كف رختكن حدود 1۵ سانتيمتر بالاتر قرار گرفته اند. عمق اين ايوانچه ها متفاوت بوده و از 80 سانتيمتر تا ۵/1 متر را شامل ميشود. در وسط رختكن حوضي مدور به عنوان پاشويه با مصالح سنگ و ساروج، به قطر 20/1 متر و به ارتفاع 30 سانتيمتر ساخته شده است. از رختكن حمام با پشت سر گذاشتن ورودی واقع در ضلع شمالي آن به فضايی بزرگتر ميرسيم كه همان صحن حمام ميباشد. حد فاصل بين رختكن و صحن حمام را ديواري كه قسمتي از آن به صورت سنگ چين و قسمتي ديگر به صورت تراشيده شده از صخره مي باشد، از هم جدا ميكند. خزينه حمام را با چيدن ديواره ای سنگي در ضلع غربي گرمخانه ايجاد كرده اند. براي رفتن به داخل خزينه پله ای تعبيه شده كه بالاي آن طاقي كوچک و هلالي شكل با سنگ و ساروج قرار گرفته است. در گوشه غربي خزينه يک ديگ مسي قرار داده شده است كه آب خزينه را با حرارتي كه از زير آن و از طرف تون حمام ميرسيده، گرم ميكرده است. همچنين در كنار خزينه ( قسمت جنوبي بعد از خزينه ) فضاي باريک و كوچكي جهت نظافت و تميز كردن در نظر گرفته شده است. در قسمت شمالي بعد از خزينه در يک گوشهْ دنج حوضچه ای به صورت پله كاني و مربع شكل به طول ضلع 30/1 متر و به عمق 70 سانتيمتر در داخل صخره حفر گرديده است. از اين حوضچه جهت برداشت آب با ظرف و شستشوي بدن قبل از رفتن به خزينه استفاده مي شده است. حجاران ميمندي جهت تاْمين نور و روشنائي داخل حمام روزنه ای در سقف گرمخانه بوجود آورده اند و با نصب سنگ شفاف مرمري در محل روزنه، نور از خارج به داخل حمام پخش مي شده است. دو عدد از اين نورگيرها در حمام ميمند وجود دارد كه يكي از آنها روي صحن اصلي و ديگري روي ديوارهْ شمالي خزينه بين خزينه و حوضچهْ شمالي بعد از خزينه قرار گرفته اند. هرچند متاسفانه سنگ مرمر اصلي كه كار نور پردازي را انجام مي داده است اخيراً به سرقت رفته است. قسمتي از كف حمام با ملات ساروج و قسمتي ديگر با سنگ، فرش شده است. جهت استفاده از حمام آنطور كه اهالي ميگويند معمولاً تا ساعت 9 صبح، حمام مردانه و بعد از آن زنانه بوده است. متاْسفانه حمام فاقد هر گونه مدرک و كتيبه ای است كه وضعيت بنا را مشخص كند. هر چند اين حمام از نظر نقشه و پلان شبيه حمامهاي دورهْ صفويه است ولي سالخوردگان ميمندي معتقدند كه "حاج عابدين "نامي كه از ملاكين روستا بوده ، در حدود 200 سال پيش اين حمام را ساخته است. قابل ذكر است كه حمام قديم تا حدود 30 سال قبل داير بوده است. در سالهاي اخير تعدادي ساختمان و تاْ سيسات دولتي از جمله حمام بهداشتي در روستاي ميمند ساخته شده كه با احداث اين حمام ديگر از حمام قديمي استفاده نمي شود .
چهارشنبه یکم خرداد 1387
اماکن عمومی میمند/حسینیه صخره ای
حسينيه ميمند دروسط روستا و كمي بالاتر از مسجد در درهْ مركزي ميمند قرار گرفته است. حسينيه داراي سه ايوانچهْ الحاقي با طاق گهواره ای آجري ميباشد كه در انتهاي اين سه ايوانچه سه ورودي به حسينيه قرار گرفته است. از اين سه ورودي، دو تاي آن مخصوص ورود آقايان و يكي از آن كه در سمت چپ واقع شده است مخصوص خانمها مي باشد. در ايوانچهْ ورودي سمت راست، ورودي ديگري نيز وجود دارد كه به انبار حسينيه راه دارد. شكل هندسي حسينيه كاملاً آزاد و بي نظم است. اين بي نظمي هندسي در تمام فضاهاي كنده شدهْ ميمند وجود دارد. فضاي اصلي حسينيه مساحتي بالغ بر 200 متر مربع دارد كه جهت تقويت و ايستائي بنا، چهار ستون قطور تقريباً مربع مستطيل شكل با گوشه هاي منحني و با اندازه هاي مختلف از جنس صخرهْ جداره ها تراشيده شده است. ارتفاع اين ستونها از 2 الي 17/2 متر متغير است. در قسمت جنوبي داخل حسينيه و چسبيده به انباري كنار ورودي آقايان صفه أي قرار دارد كه از آن به عنوان چايخانه استفاده ميشود. در حال حاضر از داخل اين صفهْ چايخانه دربي به داخل انباري باز نموده اند. بخش زنانه و مردانه تقريباً به نسبت دو به سه با پارچه أي سياه رنگ از يكديگر جدا شده اند. ارتفاع سقف حسينيه در قسمتهاي مختلف آن متفاوت است. به نحوي كه ارتفاع در برخي نقاط 80/1 متر و در برخي ديگر به 30/2 متر ميرسد. در گذشته يک منبر صخره أي چسبيده به زمين و متكي به اولين ستون كنار ورودي وسط حسينيه وجود داشته است كه اخيراً آن را تراشيده و به جاي آن منبري چوبي قرار داده اند. بنا به گفتهْ آقاي شيخ محمود مديح المكتبي، با توجه به افزايش جمعيت روستا و كوچک بودن فضاي داخلي حسينيه، حدود 20 سال پيش خانهْ ضلع شمالي متصل به حسينيه (قسمت مربوط به خانمها ) را خريداري كرده و با تراشيدن و برداشتن ديوار خانه، آنرا به حسينيه ملحق نموده اند. حسينيه ميمند مانند ساير فضاهاي صخره أي آن هيچ گونه تزئين و اندودي ندارد و به علت فقدان كتيبه و يا اثر و مدركي كه بتواند باني و قدمت قدمت آنرا مشخص نمايد، وضعيت آن در هاله أي از ابهام باقي مانده است. از اين حسينيه در ايام محرم و جهت برگزاري مراسمهاي سخنراني وعزاداري ابا عبدالله الحسين استفاده مي شود .
جمعه بیستم اردیبهشت 1387
اماکن عمومی میمند/مسجد صخره ای

مسجد روستاي ميمند بنايي است صخره أي كه به احتمال قوي مولود تغييراتي است كه در يک واحد مسكوني صخره أي داده شده يا از تركيب دو يا چند واحد صخره أي هم جوار بوجود آمده است. اين مسجد در ابتداي دره مركزي و مشرف به رودخانه لاخيس قرار گرفته است. وسعت مسجد در حدود 120 متر مربع بوده و شكل هندسي آن مدور اما نامنظم و آزاد است. بعد از عبور از راهرويي به طول 80/8 متر و پهناي حد اقل ۵/1 متر به صحن مسجد ميرسيم ، كف اين راهرو با موزائيک فرش شده كه هيچ گونه همخواني با كف داخل مسجد ندارد.
ورودي مسجد كه متشكل از ايواني است با سقف بيضي شكل و رو به سمت جنوب غربي كه 70/2 متر پهنا و 70/1 متر ارتفاع دارد. سقف مسجد بر روي سه ستون استوار است كه جنس ستونها از جنس صخره مي باشد و ارتفاع آنها در حدود دو متر است .ظاهراً در محل قرار گرفتن ستون چهارم قطعه سنگي از سقف جدا شده كه به علت نداشتن كارايي چندان در ايستايي آن ، ستون ياد شده برداشته شده است .
محراب مسجد در داخل صخره كنده شده و ابعاد آن 1/1×1 متر مربع مي باشد. حجاران ميمندي كه آثار و نشانه هاي كلنگ آنان بر در و ديوار ها و سقف مسجد هنوز به خوبي نمايان است در مسجد طاقچه ها، محراب و منبر سنگي ايجاد كرده اند. علاوه بر اين در طرفين ورودي مسجد در داخل ديوار ، طاقچه هايي مخصوص قرار دادن كفش به وجود آورده اند.
مسجد فاقد كتيبه و يا هر نوع اطلاعاتي است كه دربرگيرنده وضعيت، قدمت و باني بنا باشد. سالخوردگان محل بر اين باورند كه باني مسجد "حاج محمد مسيحا " جد مادري شيخ محمود مديح المكتبي روحاني فعلي روستا است. وي از اهالي ميمند بوده كه سفري به مكه معظمه داشته و مدت هفت سال در آنجا به تجارت مشغول بوده و در بازگشت از اين سفر است كه با پول بجا مانده از يكي از اعراب ساكن مكه كه با او دوستي و الفتي داشته است و بنا به وصيت نامبرده كه مي بايست صرف كارهاي خيريه و عام المنفعه شود ، شروع به ساخت اين مسجد مي نمايد.
آقاي شيخ محمود مديح المكتبي روحاني سالخورده ميمند به استناد ابيات ذيل و بر اساس محاسبهْ كلمهْ "مرغ" به حروف ابجد ساخت و اتمام مسجد را 1240 ه ـ ق ميداند:
نشست چو مرغ سعادت بر سرباني كنـده است مكان سجـــود رباني
نـــوشتـه نـاظم عاقل بـراي تاريخـش به ابجد آمده مرغ ارحساب ميداني
دوشنبه یکم مرداد 1386
مسجد میمند
مسجد میمند که در وسط روستا قرار دارد نیز به شکل کیچه است. بنای آن را به جد شیخ محمود مدیح المکتبی "حاج محمد مسیحا" نسبت می دهند. او پس از بازگشت از حج، این مسجد دستکند را به وجود آورده و وقف نموده است. سال ساخت مسجد ۱۲۴۰ هجری قمری می باشد.(سال مرغ ـ بر اساس حروف ابجد تنظیم شده). فضای مسجد با سه ستون از کمر(کوه) تراشیده شده، درست شده، که به وسیله پرده ای بخش زنانه و مردانه مجزا می شود. محراب و سکوی آن نیز از کمر تراشیده شده است. هم چنین جا کفشی هایی در دیوارها و در دو سوی از کمر تراشیده شده است. مساحت مسجد حدود ۱۲۰ متر مربع است.
((برگرفته از کتاب: میمند، شاهکار جاودان ـ کبری ابراهیمی))

